Agata Tuszynska - Aktulanosci

Pisarka, poetka i reportażystka. Córka Bogdana Tuszyńskiego, reportera i historyka sportu i Haliny Przedborskiej, dziennikarki. Historyk teatru, wyższe studia ukończyła na wydziale Wiedzy o Teatrze PWST w Warszawie, doktorat z nauk humanistycznych otrzymała w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk. W latach 1987-1992 pracowała jako adiunkt w Instytucie Badań Literackich. W latach 1996-1998 wykładała w Centrum Dziennikarstwa w Warszawie, a od 2001 wykładała sztukę reportażu i wywiadu literackiego na Uniwersytecie Warszawskim.

Karierę literacką zaczynała w periodykach kulturalnych jako autorka tekstów o teatrze, łącząc to z zainteresowaniem biografistyką i reportażem literackim. Debiutowała w roku 1990 biografią findesieclowej aktorki warszawskiej, Marii Wisnowskiej, zastrzelonej w niewyjaśnionych okolicznościach przez jej kochanka, rosyjskiego oficera. W tym samym roku wydała w Instytucie Literackim w Paryżu książkę "Rosjanie w Warszawie", opisującą życie i kulturę zniewolonej stolicy w latach zaboru rosyjskiego. Recenzent "Tygodnika Powszechnego" zauważył, że książka ukazuje "jedną z twarzy Warszawy czasów Bolesława Prusa, której daremnie by szukać na kartach "Lalki".

Materiały do biografii noblisty Isaaca Bashevisa Singera, urodzonego w Polsce i tworzącego w jidysz, Tuszyńska zbierała w Stanach Zjednoczonych, Izraelu, Francji i na polskiej prowincji, odkopując pokłady pamięci o zmarłych i nieobecnych. Książka "Singer. Pejzaże pamięci", wydana w 1994 i wielokrotnie wznawiana w Polsce, ukazała się również w USA i we Francji. Krytyk "The Boston Globe" nazwał szczególną technikę narracyjną Tuszyńskiej, integrującą wypowiedzi wielu rozmówców, "fascynującą tkaniną głosów"; "The New York Times" pisał o autorce "przywracającej do życia umarłe światy"; londyński "Times" nazwał książkę "pomnikiem nagrobnym życia, które przeminęło".

Tuszyńska kontynuowała swoje zainteresowania odchodzącym światem polskich Żydów w tomie reportaży izraelskich "Kilka portretów z Polską w tle", wydanym również w przekładzie francuskim. Pochodzące z tego zbioru opowiadanie "Chłopiec na fotografii", zaadaptowano na scenę, wystawiano we Francji, Szwajcarii i we Włoszech. "Dziesięć szkiców wielkiej delikatności, pomiędzy pisarstwem i poezją" - pisał o książce francuski krytyk.

"Wyznania gorszycielki" - wspomnienia Ireny Krzywickiej, pisarki i feministki, autorki "Wiadomości Literackich" i wieloletniej przyjaciółki Tadeusza Boya-Żeleńskiego, Agata Tuszyńska spisywała w podparyskiej miejscowości, gdzie Krzywicka mieszkała od połowy lat 60. Tuszyńska powróciła do historii Krzywickiej po jej śmierci, łącząc elementy biografii opowiadanej z klasyczną narracją literatury faktu w książce "Długie życie gorszycielki". Na kanwie losów pisarki Tuszyńska opisała dylematy i wybory charakterystyczne dla znacznej części inteligencji polskiej w latach powojennych, a krytyk "Rzeczpospolitej" nazwał książkę wybitną, wyjątkową i wstrząsającą.

Tuszyńska jest autorką monografii "Gwiazdy i gwizdy", traktującej o obyczajach i kulturze polskiej publiczności teatralnej na przestrzeni wieków. We współpracy z profesorem Hilarym Koprowskim, wybitnym polskim naukowcem zamieszkałym w USA i współodkrywcą szczepionki przeciw polio, napisała również jego biografię zatytułowaną "Wygrać każdy dzień".

Równolegle z biografistyką i reportażem, Agata Tuszyńska uprawia twórczość poetycką. Jest autorką sześciu zbiorów poezji, z których najnowszy, zatytułowany "Miejsce przy oknie" ukazał się wiosną 2003. Jej wiersze publikowano w przekładach angielskim, francuskim, hebrajskim, hiszpańskim i rosyjskim.

Wydana w marcu 2005 bestsellerowa "Rodzinna historia lęku" (nominowana do Prix Medicis), to dramatyczna i wielowymiarowa opowieść o losach jej polskich i żydowskich przodków. Pisarka połączyła w niej swoje doświadczenie biografistki  z rzadko uprawianym w Polsce gatunkiem personal non-fiction. "Rodzinna historia" lęku ukazała się w Polsce w marcu 2005, we Francji (wyd. Grasset) we wrześniu 2006 roku. Książka znalazła się na liście tytułów wytypowanych do nagrody Prix Medicis jednej z najważniejszych francuskich nagród literackich. Przekład amerykański zapowiadany jest na rok 2008 (Alfred A. Knopf).

Książka Agaty Tuszyńskiej "Ćwiczenia z utraty" - będąca dziennikiem - wspomnieniem z życia autorki i jej męża, została bardzo dobrze przyjęta przez media i czytelników.

Współpracuje z "Zeszytami Historycznymi", "Zeszytami Literackimi", "Tygodnikiem Powszechnym", "Kresami" i "Odrą", współpracowała z "Paryską Kulturą". Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, PEN-Clubu i ZAiKS-u. Stypendystka Uniwersytetu Columbia, Fundacji Fulbrighta, MacDowell, Ledig-Rowohlt, Kościuszkowskiej, Instytutu Yad Vashem i American Jewish Archives. Laureatka nagrody PEN-Clubu im. Ksawerego Pruszyńskiego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie reportażu i literatury faktu.

   
 
(c) Wydawnictwo Literackie 2008 projekt i wykonanie: YELLOWTEAM.PL